- British Policies and Tribal Resistance
English: “The British land revenue and forest policies directly infringed upon the traditional rights of tribal communities, leading to sustained resistance.” Analyze the causes and nature of the Munda Ulgulan (Revolt) led by Birsa Munda.
Marathi: “ब्रिटिशांच्या जमीन महसूल आणि वन धोरणांमुळे आदिवासी समुदायांच्या पारंपरिक अधिकारांवर गदा आली, ज्यातून दीर्घकाळ प्रतिरोध निर्माण झाला.” बिरसा मुंडा यांच्या नेतृत्वाखालील मुंडा उल्गुलान (बंड) ची कारणे आणि स्वरूप यांचे विश्लेषण करा. - Role of Press and Publications
English: “The Indian press played a dual role: it acted as an instrument of social reform and as a weapon for the nationalist movement.” Evaluate this statement with reference to the impact of newspapers like Kesari and Amrita Bazar Patrika.
Marathi: “भारतीय वृत्तपत्रांनी दुहेरी भूमिका बजावली: त्यांनी समाजसुधारणेचे साधन आणि राष्ट्रवादी चळवळीचे शस्त्र म्हणून कार्य केले.” ‘केसरी’ आणि ‘अमृत बाजार पत्रिका’ यांसारख्या वृत्तपत्रांच्या प्रभावाच्या संदर्भात या विधानाचे मूल्यमापन करा. - The 1857 Revolt
English: “The Revolt of 1857 was not merely a ‘Sepoy Mutiny’ but a widespread popular upheaval, though it lacked a unified national vision.” Discuss the factors that led to its limited success and its long-term impact on British policy.
Marathi: “१८५७ चा उठाव ही केवळ ‘शिपायांची बंडाळी’ नसून तो एक व्यापक जनक्षोभ होता, मात्र त्याला एकात्मिक राष्ट्रीय दृष्टिकोनाचा अभाव होता.” या उठावाच्या मर्यादित यशाची कारणे आणि ब्रिटिशांच्या धोरणांवर झालेला त्याचा दीर्घकालीन परिणाम यावर चर्चा करा. - GS 4 (Human Values – Attitude and Public Service)
English: “Attitude is the filter through which we perceive the world, and for a civil servant, a positive attitude is a functional necessity.” Explain how an individual’s attitude determines their empathy towards marginalized sections in society.
Marathi: “वृत्ती (Attitude) हा असा फिल्टर आहे ज्याद्वारे आपण जगाकडे पाहतो, आणि सनदी अधिकाऱ्यासाठी सकारात्मक वृत्ती ही एक कार्यात्मक गरज आहे.” एखाद्या व्यक्तीची वृत्ती समाजातील उपेक्षित घटकांबद्दलची सहानुभूती कशी ठरवते, हे स्पष्ट करा. - GS 4 (Attitude – Formation and Change)
English: “Cognitive Dissonance often challenges an individual’s long-held beliefs, leading to a shift in attitude.” How can this psychological process be effectively utilized to bring about social change, particularly in addressing regressive societal practices?
Marathi: “कॉग्निटिव्ह डिसोनन्स (Cognitive Dissonance) अनेकदा व्यक्तीच्या दीर्घकाळ जपलेल्या समजुतींना आव्हान देते, ज्यामुळे वृत्तीमध्ये बदल होतो.” सामाजिक बदल घडवून आणण्यासाठी, विशेषतः प्रतिगामी सामाजिक प्रथांना संबोधित करण्यासाठी, या मानसिक प्रक्रियेचा प्रभावी वापर कसा केला जाऊ शकतो?
Answers at 6 pm